Thiên kiến khi tranh luận

Thiên kiến khi tranh luận

Lập luận có động cơ (motivated reasoning): tìm lý lẽ cho điều đã muốn tin

Lập luận có động cơ là khi mong muốn đi trước lý lẽ: dễ dãi với bằng chứng hợp ý, khắt khe với bằng chứng trái ý. Cách nhận ra, câu đáp lại và bài tập.

05/11/2026 10 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Thiên kiến phía mình (myside bias): soi lỗi người kỹ hơn soi lỗi mình

Thiên kiến phía mình là dùng chuẩn dễ cho lý lẽ của mình, chuẩn khắt khe cho lý lẽ người khác. Người thông minh cũng không thoát. Dấu hiệu, cách sửa, bài tập.

05/11/2026 9 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Hiệu ứng phản tác dụng (backfire effect): đính chính có làm tin sai thêm

Hiệu ứng phản tác dụng được báo cáo năm 2010, nhưng nghiên cứu lớn sau đó thấy nó hiếm: đa số người có điều chỉnh khi được đính chính. Cách đính chính cho hiệu

05/11/2026 10 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Hiện thực ngây thơ (naive realism): vì sao ta tưởng ai cũng thấy như mình

Hiện thực ngây thơ là niềm tin rằng mình thấy đúng thực tế, ai bất đồng là thiếu thông tin, kém hiểu hay thiên vị. Ba niềm tin ngầm, ví dụ, cách đáp và bài tập.

05/11/2026 9 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Điểm mù thiên kiến (bias blind spot): thấy thiên kiến ở người, không ở mình

Điểm mù thiên kiến là xu hướng tin mình ít bị thiên kiến hơn người khác, vì ta xét người bằng hành vi, xét mình bằng ý định. Dấu hiệu, cách khắc phục và bài tập

05/11/2026 9 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Hiệu ứng đồng thuận giả (false consensus): tưởng ai cũng nghĩ giống mình

Hiệu ứng đồng thuận giả là ước quá cao số người cũng nghĩ, cũng chọn như mình. Câu "ai chẳng nghĩ thế" là dấu hiệu. Thí nghiệm năm 1977, cách hỏi kín và bài tập

05/11/2026 9 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Hiệu ứng truyền thông thù địch: vì sao hai phe đều thấy báo thiên vị

Hiệu ứng truyền thông thù địch là khi hai phe đọc cùng một bài và đều thấy nó bênh phía kia. Phân biệt thiên vị thật với cảm giác thiên vị bằng cách đếm và kiểm

05/11/2026 9 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Hiệu ứng sự thật ảo (illusory truth): vì sao nghe mãi thành tin

Hiệu ứng sự thật ảo là tin một câu đúng hơn chỉ vì đã nghe nhiều lần. Quen tai bị nhầm thành đúng, kể cả với người biết đáp án. Cách chặn ngay lần đầu và bài tậ

05/11/2026 8 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Phân cực nhóm (group polarization): vì sao nhóm cùng ý càng bàn càng cực

Phân cực nhóm là khi nhóm vốn nghiêng một phía, sau khi bàn, đi tới quan điểm cực hơn từng người. Vì sao xảy ra, cách giữ cuộc họp và nhóm chat không trượt, bài

05/11/2026 9 phút đọc

Thiên kiến khi tranh luận

Phản kháng tâm lý (reactance): vì sao bị ép đổi ý thì càng giữ ý

Phản kháng tâm lý là khi tự do lựa chọn bị đe doạ, ta làm ngược hoặc giữ chặt ý cũ. Lý thuyết Brehm 1966, câu gây phản kháng, cách thuyết phục không ép và bài t

05/11/2026 9 phút đọc